گفتگو با روزنامه شرق 27 فروردین 1404 -
باید به سفر گروسی بیش از حد خوشبین بود
ساسان کریمی هم دیگر کارشناسی است که در گپ و گفتش با «شرق» و همسو با تحلیل محمدجواد جمالینوبندگانی، «سفر رافائل گروسی به تهران را بیش از آنکه فرصتی برای پیشرفت دیپلماتیک بداند، ابزاری برای فشار غرب بر ایران توصیف میکند». در پیوست همین نکته، استاد دانشگاه مطالعات جهان معتقد است «گروسی، تحت تأثیر آمریکا و اسرائیل، ممکن است بهجای کمک به مذاکرات، آنها را با گزارشهای تند و ابهامآفرینی مختل کند». تحلیلگر ارشد حوزه سیاست خارجی، در ادامه این گفتوگو، با اشاره به سابقه عملکرد گروسی، «او را از بیطرفی و نگاه فنی» دور میبیند و میگوید «تجربه سالهای گذشته نشان داده است مدیر کل آژانس بیش از آنکه به اصول فنی پایبند باشد، تحت تأثیر واشنگتن و تلآویو عمل میکند». به باور معاون سیاسی و بینالملل سابق معاونت راهبردی ریاستجمهوری، «بهترین کمکی که گروسی میتواند به مذاکرات عمان کند، این است که نقش تخریبکننده ایفا نکند».
کریمی توضیح میدهد که «گروسی معمولا پس از جلسات خصوصی در تهران و دیگر نقاط، اظهاراتی خوشبینانه مطرح میکند و از گامهای مثبت سخن میگوید، اما پس از بازگشت به وین، به ابهامافکنی روی میآورد و از تأیید پیشرفتها خودداری میکند». او در ادامه نگاه نهچندان خوشبینانه خود میافزاید که «مدیر کل آژانس به درخواست تروئیکای اروپایی عضو برجام (آلمان، فرانسه و انگلستان) در حال تهیه پیشنویس گزارش جامع خود برای نشست آتی شورای حکام (خرداد) است و این گزارش میتواند بر روند مذاکرات تأثیر بگذارد». به گفته این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی، «اگر اسرائیل فشار بیاورد، ممکن است گروسی گزارش خود را تندتر تنظیم کند و زودتر منتشر سازد تا مذاکرات را تحت تأثیر قرار دهد و به آمریکاییها این پیام را بدهد که زمینه را برای فشار بیشتر فراهم کرده است. اما اگر هدف آمریکا تداوم مذاکرات باشد، احتمالا گروسی موقتا از تشدید تنش خودداری خواهد کرد تا مذاکرات به بنبست نرسد».
کریمی در ادامه گفتوگو به واکاوی دقیقتر نقش اروپا در این معادله دیپلماتیک بین تهران با آمریکا و آژانس میرسد که ساسان کریمی با اشاره به تغییر مکان دور دوم مذاکرات از رم به عمان، معتقد است «اروپاییها از این تحول خشنود نیستند». او توضیح میدهد: «اروپا با در اختیار داشتن مکانیسم ماشه، تلاش میکند بهعنوان یک بازیگر مؤثر در مذاکرات حضور داشته باشد، اما پس از تحقیرشدن توسط ترامپ و کنار گذاشتهشدن از مذاکرات دوجانبه ایران و آمریکا، اکنون در حاشیه قرار گرفته است». از دید معاون سیاسی و بینالملل سابق معاونت راهبردی ریاستجمهوری، «اروپاییها تمایل ندارند این روند ادامه یابد و حتی از اینکه ایران رم را بهعنوان محل مذاکرات انتخاب نکرد، ناراضی هستند». در راستای این تحلیل است که کریمی میافزاید: «این نارضایتی، همراه با اختلافات سه ماه گذشته میان ایران و آژانس، ممکن است اروپا را به سمت مواضع تندتر و همسویی بیشتر با ایالات متحده و اسرائیل سوق دهد که این امر میتواند ریتم مذاکرات را کندتر کند و بر طولانیترشدن آن تأثیر بگذارد».
ادامه گفتوگو بر تشریح یک سؤال کلیدی متمرکز شد که آیا این سفر گروسی میتواند بر تصمیمات آمریکا و واکنش آنها نسبت به مذاکرات اثر بگذارد؛ چراکه برخی معتقدند آمریکاییها منتظرند تا ببینند خروجی حضور مدیر کل آژانس در تهران چه خواهد بود و آیا ایران برای حل اختلافات خود با این نهاد (آژانس) گام مؤثری برمیدارد یا خیر که ساسان کریمی، این دیدگاه را رد میکند و اعتقاد دارد «آمریکا بیش از آنکه تحت تأثیر گروسی باشد، ممکن است از او بهعنوان اهرمی برای پیشبرد اهداف خود استفاده کند». استاد دانشگاه مطالعات جهان در توضیح گفته خود تصریح میکند که «آمریکاییها احتمالا نقش گروسی را در این مقطع به یک بازی دوگانه تبدیل خواهند کرد؛ به این معنا که از مواضع احتمالی او پس از سفر به تهران بهرهبرداری کنند و آن را بهعنوان ابزاری برای فشار بر ایران به کار بگیرند». از این منظر، کریمی تأکید دارد که «گروسی پس از خروج از ایران، در وین با مقامات غربی دیدار خواهد کرد و این دیدارها میتواند به ابزاری برای تنظیم مواضع آمریکا در مذاکرات تبدیل شود».
بخش پایانی این گپ و گفت به تحلیل این پرسش اختصاص یافت که آیا ایران میتواند از این فرصت برای کاهش اختلافات خود با آژانس بهره ببرد و بهانه را از دست اروپا و آمریکا بگیرد، که مفسر حوزه سیاست خارجی، ضمن یادآوری تلاشهای سازمان انرژی اتمی ایران برای حل برخی مسائل، باور دارد که «این تلاشهای تهران میتواند بخشی از اختلافات با آژانس را کاهش دهد» هرچند به اذعان او «نباید بیش از حد خوشبین بود». از این زاویه است که کریمی متذکر میشود: «ایران باید با احتیاط عمل کند و بدون دادن امتیازات کامل، بهگونهای پیش برود که جامعه جهانی را نسبت به حسن نیت خود مطمئن کند، زیرا حل اختلافات هستهای فرایندی پیچیده و زمانبر است و انتظار نتیجهگیری سریع از این سفر یا مذاکرات عمان، واقعبینانه نیست».
لینک مصاحبه در روزنامه
فایل مصاحبه
